خانه / تقویم عبری / ایام عومر در یهودیت
ایام عومر در یهودیت

ایام عومر در یهودیت

دوره شمارش عومر (اومر / Omer) ایام عومر

واژه‌ی «عُومِر» به‌معنای پیمانه‌ای است از محصول نوبرانه‌ی جو. [عومر (اومر) omer یک واحد اندازه‌گیری باستانی اسرائیلی و مخصوص غلات و کالاهای خشک (غیر مایع) است.]

در دوران آبادی معبد مقدس اورشلیم (بِت همیقداش)، عید پسح یک جشن کشاورزی نیز محسوب می‌شد.

با توجه به این‌که در ایام قدیم، بیشتر مردم کشاورز بودند و بهار، آغاز فصل درو کردن محصولات کشاورزی بود، در دومین روز عید پسح (عید فطیر) با برگزاری تشریفاتی خاص در یک مراسم جشن بهاره، هدیه‌ی شکرگزاری و سپاس از رحمت‌های الهی به خانه‌ی خدا تقدیم می‌شد.

براساس نوشته‌های میشنا، روز اول عید پسح، پس از غروب آفتاب، مقداری از محصول جو با تشریفات ویژه و با حضور جمعی از دهقانان و نمایندگان شورای عالی مذهبی (سَنهِدرین) درو می‌شد. از جوِ درو شده، دو پیمانه آرد به معبد مقدس تقدیم می‌گردید.

ضمن آن‌که از همان‌روز (شانزدهم ماه نیسان) و زمانی‌که عومر تقدیم می‌شد تا فرارسیدن عید شاووعوت یا عید نزول تورات (ششم ماه سیوان)، یهودیان به‌مدت ۴٩ شب یا ٧ هفته، طبق دستورات درج‌شده در تورات ملزم به انجام «روزشماری» هستند.

یک تقویم ایتالیایی ایام عومر مربوط به قرن نوزدهم در موزه یهود لندن

یک تقویم عبری ایتالیایی ایام عومر مربوط به قرن نوزدهم در موزه یهود لندن

این شمارش نشانه‌ی انتظار بنی‌اسرائیل برای دریافت تورات و تعالیم آسمانی است که پس از پسح و خروج از مصر، بی‌صبرانه روزهای نزدیک شدن به شاووعوت را برای دریافت تورات می‌شمارند.

این فرمان تورات، با گفتن براخای عُومِر (دعای عومر) در فاصله‌ی پسح تا شاووعوت به مدت ۴۹ شب انجام می‌شود. زمانِ گفتن براخای عومر از تاریکی هوا تا سپیده‌دم است. این شمارش را باید هر شب آقایان به‌طور پیاپی و بی‌وقفه و با صدای بلند انجام دهند و روز پنجاهم روز عید پنجاهه (شاووعوت) است.

در هنگام شمارش، شماره‌ی هر روز، به هفته و روز به زبان آورده می‌شود. بنابراین مثلاً در روز شانزدهم باید گفته شود: «امروز شانزده روز است، یعنی دو هفته و دو روز از عومر».

در پایان شمارش عومر رسم بود، تا حصول خرمن گندم، مجدداً دو پیمانه آرد گندم را به‌عنوان پایان عُومِر و آغاز شاووعوت به‌عنوان هدیه برای خداوند تقدیم می‌کردند.

ایام عُومِر و شمارش آن معروف به سفیروت ها‌عُومِر (ספירת העומר / Counting Omer) است که یادآور خروج قوم بنی‌اسرائیل از مصر و ورودشان به بیابان، همچنین رسیدن آنان پس از ۴٩ روز در پای کوه سینا، و سپس دریافت الواح تورات می‌باشد.

یک تقویم عبری شمارش ایام عومر در موزه یهودیان منهتن

یک تقویم عبری به‌سال ۱۹۰۴ میلادی برای شمارش ایام عومر در موزه یهودیان منهتن

علت شمارش این 49 روز آن است که ارتباط بین عید پسح و شاووعوت یادآوری شود. عید پسح سالروز خروج یهود و رهایی جسمی از مصر، و شاووعوت رهایی معنوی یا نزول تورات در کوه سینا است. به این ترتیب باور بر این است که رستگاری و رهایی از بردگی کامل نخواهد شد، مگر این‌که تورات دریافت گردد.

دوره عومر و سوگواری

شمارش عومر امروزه نیز هنوز ادامه دارد اما این دوره تا حدودی صورت ایام سوگواری به خود گرفته است و یهودیان راست‌کیش (ارتدوکس) در بیشتر ایام این دوره از کوتاه کردن مو یا تراشیدن صورت و برگزاری مراسم عروسی خودداری می‌کنند.

منشأ این سوگواری روشن نیست؛ رایج‌ترین دلیلی که برای آن ارائه می‌شود، این است که شاگردان ربّی عقیوا (آکیوا) در قرن دوم در خلال ایام عومر مرده‌اند. [در تلمود ادعا شده 24000 شاگرد بر اثر طاعون مرده‌اند، و برخی نیز طاعون را کنایه از کشته شدن این افراد در ماجرای قیام معروف بارکوخبا دانسته‌اند.]

در عمل نیز هیچ توافقی درباره‌ی زمان شروع و پایان این سوگواری وجود ندارد و در نوشته‌های هلاخایی از گونه‌های متنوعی از رسوم مختلف یاد شده است.

ربی عقیوا بن یوسف ربی آکیوا آکیبا

ربی عقیوا بن یوسف

اما تقریباً همه قبول دارند که در سی‌وسومین روز عومر که به لگ باعومر معروف است باید سوگوارى را کنار نهاد. این روز زمان بسیار مشهورى براى مراسم ازدواج اشکنازى‌ها است.

حقیقت لگ باعومر (لگ بعومر / لاگ با اومر) Lag Ba’omer

حقیقت لگ باعومر روشن نیست و براى منشأ آن چند جور تبیین ارائه شده است. تصور عموم در این باب برگرفته از آموزه‌اى کابالایى است که مى‌گوید لگ باعومر روزى است که در آن حکیم ربّى شمعون بار یوحاى (Shimon bar Yochai)، که از قرار مشهور مؤلف کتاب زوهر دانسته مى‌شود، سرانجام آموزه‌ی سرّى خویش را براى شاگردانش آشکار ساخته و مرده است.

در میان کابالیست‌ها، که مرگ ربّى شمعون را همچون ازدواج میان روح او و خدا توصیف مى‌کنند، این روز یکى از روزهاى شادى و سرور بسیار است و آنها براى زیارت قبر وی به مرون (Meron) در الجلیل (Galilee) می‌روند و در آنجا جشن‌های بزرگ آتش و رقص و آوازهای فراوان به‌راه می‌افتد.

این سفر زیارتی نزد یهودیان شرقی (اشکنازی) که در مرون اردو می‌زنند و به آنجا حال و هوای یک شهر بازی می‌بخشند از اهمیت خاصی برخوردار است. آنها در آنجا علی‌رغم مخالفت و ممانعت مسئولان بهداشتی اسرائیل به ذبح گوسفند نیز می‌پردازند. نزد یهودیان جوامع شرقی کاملاً عادی و معمول است که برای سپاسگزاری از سلامت‌یافتن از بیماری یا روی‌آوردن بختی خوش نذر می‌کنند که به زیارت قبر ربّی شمعون بروند.

زائران قبر شمعون بار یوحای در راه مرون

زائران قبر شمعون بار یوحای در راه مرون / سال 1920 م.

زائران قبر شمعون بار یوحای در مرون

زائران قبر شمعون بار یوحای در مرون / سال 1939 م.

مقبره شمعون بار یوحای

مقبره شمعون بار یوحای

در لگ باعومر روی قبر او شمع روشن می‌کنند و همچنین به مطالعه‌ی زوهر می‌پردازند. همچنین برای اولین‌بار موی سر پسربچه‌هایی را که به چهار سالگی وارد شده‌اند در مرون می‌تراشند و آن را در آتش جشن مى‌اندازند.

در نقاط دیگر از سرزمین‌های اشغالی این روز را با جشن آتش و بازى‌هایى که با استفاده از تیر و کمان صورت مى‌گیرد برگزار مى‌کنند.

دیگر روزهاى دوره‌ی عومر

دیگر روزهاى دوره عومر در زمان‌هاى اخیر و در میان بخش‌هایى از جامعه یهود به‌صورت موعدهاى عادى و غیراصلى درآمده و حتى محدودیت‌هاى عزادارى را نیز بر هم زده است.

در این میان روز منحوس استقلال اسرائیل را می‌بینیم که در بیستمین روز عومر، مطابق پنجم ماه عبری ایار جشن گرفته می‌شود. این روز در اسرائیل تعطیل ملی است و روز قبل آن بزرگداشت سربازانی است که در جنگ‌های اسرائیل کشته شده‌اند.

شکل ثابتی از مراسم دینی هنوز برای جشن گرفتن روز استقلال پذیرفته نشده است. در حالی‌که صهیونیست‌های مذهبی این روز را گرامی‌داشت تحقق نجات الهی می‌دانند و در آن اشاراتی مسیحایی می‌بینند، راست‌کیش‌های ضدصهیونیست برای آنچه آن را «بی‌حرمتی به ارزش‌های یهودی» به‌وسیله‌ی یهودیان صهیونیست می‌دانند عزای عمومی برپا می‌کنند.

یکی از جشن‌های دیگر عبارت است از روز اورشلیم، که بزرگداشت یکپارچگی دوباره‌ی شهر پس از جنگ 1967 است. این روز مطابق چهل‌وسوم ایام عومر، یعنی در بیست‌وهشتم ایار واقع می‌شود.

روز دیگری که از نوع تقریباً متفاوتی است و مشاجرات بر سر آن کمتر است، روز دوازدهم عومر یا بیست‌وهفتم نیسان است که به روز یادبود هولوکاست معروف شده است. تجمعاتى در جوامع یهودى سراسر جهان برگزار مى‌شود تا ادعای نسل‌کشى قوم یهود در رژیم نازى فراموش نگردد، و از مقاومت یهودیان در شورش گتوى ورشو ستایش شود!

به اهتمام: اندیشکده مطالعات یهود

««« پایان »»»

آشنایی با رنگ‌های به‌کار رفته در مقاله‌ی فوق:

رنگ آبی برای تأکید بر کلمات کلیدی است.
رنگ بنفش در تیترهای اصلی استفاده می‌شود.
رنگ قرمز برای لینک‌دادن استفاده می‌شود.

…..

واریز كمک نقدی برای حمایت از اندیشكده

…..

اندیشکده مطالعات یهود در پیام‌رسان‌ها:

پیام رسان ایتاپیام رسان بلهپیام رسان سروشپیام رسان روبیکا

همچنین ببینید

ایلانوت 15 شواط و جشن درختان

ایلانوت ؛ 15 شواط و جشن درختان

جشن ایلانوت تقدیس و بزرگداشت درختان و گیاهان و آفریننده‌ی آنها در دین یهود است. این روز در اعتقادات یهود اول سال درختان محسوب می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 2 =