راز اسلام آوردن غاصبان خلافت از نگاه سید بن طاووس

رضی‌الدین ابو‌القاسم‌ سید‌ علی بن موسی بن طاووس (۵۸۹-۶۶۴ ه.ق)، معروف به سید بن طاووس از عالمان شیعه در قرن هفتم هجری، صاحب کتاب لُهوف (مقتل امام حسین علیه‌السلام) و نقیب شیعیان در زمان حکومت مغول بر بغداد بود. به سبب تقوا، مراقبه‌ی فراوان و حالات عرفانی، وی را «جمال العارفین» گفته‌اند.

تألیفات بسیاری از سید بن طاووس در عرصه‌های‌ اخلاق‌، تهذیب نفس، تاریخ، فقه، خواب‌گزاری، ادیان و مذاهب و فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام بر جای مانده است.

«کشف المحجه لثمره المهجه» یکی از این تألیفات است که اثری است اخلاقی، حاوی مجموعه‌ای از وصایا و سفارشات که سید بن طاوس به فرزندش محمد نموده است. این وصایا مواعظی نادر و گفتارهایی پرفایده را که هیچ‌کس از آن‌ها بی‌نیاز نیست، در بر دارد. در واقع این کتاب راه سیر و سلوک را جلوی پای سالک می‌گذارد و با ساده‌ترین بیان راه را مقابل وی می‌گشاید.

سید در قسمتی از این کتاب، درباره‌ی راز ایمان آوردن غاصبان خلافت می‌نویسد:

الفصل السادس و الثمانون:

واعلم یا ولدی محمد حرسک الله جلّ جلاله من الشواغل عنه بنعمه و عافیه مستمره مستقره منه، أن إسلام الذین تقدموا على أبیک علی علیه‌السلام و تزویج جدّک محمد صلى‌الله‌علیه‌وآله إلیهم و تزویجهم إلیه کان على صفه یعرفها من نبّهه الله جلّ جلاله علیها، و قد ذکر الطبرسی أحمد ابن علی بن أبی‌طالب فی کتاب الاحتجاج و غیره أن المهدی علیه‌السلام ذکر أن سبب إسلامهم أنّهم کانوا سمعوا من الیهودیه أنّه سیظهر محمد و یملک العرب و العباد و أنه یستولی على البلاد و جعلوا لذلک دلائل و علامات فلمّا رأوها فیه أسلموا معه طلباً للریاسه، و وقفت أنا على کتاب دانیال المختصر من کتاب الملاحم و هو عندنا الان یتضمن ما یقتضی أن أبابکر و عمر کانا عرفا من کتاب دانیال و کان عند الیهود حدیث ملک النبی صلى‌الله‌علیه‌وآله و ولایه رجل من تیم و رجل من عدی بعده دون وصیه أبیک علی علیه‌السلام و صفتهما فلمّا رأیا الصفه فی محمد جدک صلى‌الله‌علیه‌وآله تبعاه و أسلما معه طلباً للولایه التی ذکرها دانیال فی کتابه، و یدلّ یا ولدی محمد على أن الحال کما ذکره المهدی علیه‌السلام و دانیال (ع) من أن إسلامهما کان طمعاً فی الدنیا و أنّهما ما طلبا من جدک محمد محاربه القبائل ولا وقفا موقفاً یورث عداوه بینهما و بین الاماثل کما فعل أبوک علی بن أبی‌طالب علیه‌السلام من عداوه کل من أراد الله و رسوله عداوته من قریب و بعید و ضعیف و شدید بل سکنا سکون الفهد حتى تمکنا من الصید فسارعا إلیه و ترکا جدّک محمداً صلى‌الله‌علیه‌وآله لم یدفن و لم یشتغلا به بالصلاه و السّلام علیه.

منبع: کشف المحجه لثمره المهجه، رضی‌الدین أبی‌القاسم علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن طاووس، التحقیق الشیخ محمد الحسّون، قم، مؤسسه بوستان کتاب (مرکز الطباعه و النشر التابع لمکتب الإعلام الإسلامی)، 1371ق، ص114-۱۱۵.

فصل هشتاد و شش:

و اى محمّد، فرزندم، -که خداى جل جلاله با نعمت دائم و عافیت پیوسته و پایدار خود، تو را از آن‌چه از حضرت او بازت مى‌دارد حفظ فرماید- بدان که اسلام آوردن آنان که بر پدرت على (ع) پیشى جُستند و هم‌چنین تزویج جدّت محمد (ص) با آنان و تزویج آنان با آن بزرگوار، دلایلى داشت که مردمى که خداى تعالى به آنان دیده‌ی بینش داده است به آن واقفند.

شیخ طبرسى «احمد بن على بن ابوطالب» در کتاب «احتجاج» و غیر آن یادآورى کرده است که «مهدى» (ع) فرموده است که سبب اسلام آوردن آنان این بوده است که از یهودیان شنیده بودند که به‌زودى محمد (ص) ظهور خواهد کرد و عرب و عجم به زیر فرمان او خواهند آمد، و بر همه‌ی کشورها چیره خواهند شد، و بر صحّت این پیش‌بینى دلایلى ابراز کرده بودند. وقتى آن نشانه‌ها را در او دیدند در طلب ریاست، به‌دست او (ص) اسلام آوردند.

کتاب «دانیال» که فشرده‌ی کتاب «ملاحم» است و اینک در اختیار من است متضمن مطالبى است حاکى از آن‌که ابوبکر و عمر از کتاب (دانیال) که نزد یهودیان بوده است، فهمیده بودند که رسول بزرگوار (ص) سرور جهان خواهد شد و پس از او مردى از [قبیله‌ی] «تیم» و مردى دیگر از [قبیله‌ی] «عدى» به‌جاى پدرت على (ع) که بایستى به‌جاى جدّت (ص) مى‌نشست، خواهند نشست. و چگونگى‌هاى آن دو تن را نیز شناخته‌ بودند و آن نشانه‌ها را در جدّت و در خویشتن یافتند، از این‌رو پیرو جدّت شدند و به‌دست او اسلام آوردند تا ولایتى را که «دانیال» در کتاب خود گفته بود به‌دست آورند.

پس اى محمد اى فرزند، چنان که «مهدى» (ع) و «دانیال» (ع) گفته بودند حال چنین است که آن دو به طمع ریاست دنیا مسلمان شدند و هرگز از جدّت محاربه با قبایل را نمى‌خواستند، و نمى‌خواستند به کارى دست زنند که بین آن دو با همانندانشان دشمنى روى دهد، اما پدرت على (ع) در مقابل هرکس که خداى و رسول او اراده مى‌کردند چه خویش و چه بیگانه و چه ضعیف و چه قوى به‌پاى برمى‌خواست.

پس آن دو مانند باز شکارى، آرام کمین کردند و به‌سوى او حمله بردند و جدّت رسول اکرم (ص) را به خاک نسپرده رها کردند، حتى براى نماز به جسد مطهّر او «ص» نیز حضور نیافتند.

منبع: کشف المحجه یا فانوس (ترجمه کشف المحجه لثمره المهجه)، سید بن طاووس، ترجمه اسدالله مبشری، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم، تهران: 1374ش، ص93-۹۴.

…

اندیشکده مطالعات یهود در پیام‌رسان‌ها:

… … …