هزاره‌گرایی ؛ موتور محرکه صهیونیسم

از زمره مفاهیم مرتبط با موعودگرایی و اندیشه نجات یهود، مفهوم هزاره‌گرایی (۱) در ادبیات کتاب مقدس است. همین واژه است که امروزه نیز محور اصلی تبلیغات آیین مسیحیت قرار گرفته و توجه عمده پیروان این دین را به خود جلب کرده است.

به طورساده، هزاره‌گرایی اعتقاد به بروز تحول یا رویداد عظیمی است که در آغاز یا پایان هر هزار سال به وقوع می‌پیوندد و به دنبال آن تمامی حوادث هزار ساله تحت تأثیر همان تحول نخستین قرار خواهد گرفت. مجموع این حوادث گویی در جهت تحقق هدفی خاص محقق می‌شوند و بدین ترتیب کل حرکت تاریخ در مسیر معیّنی رقم خواهند خورد که این حوادث مقدماتی آن به شمار می‌روند. برداشت عمومی از سفر پیدایش تورات آن است که جهان شش هزار سال ادامه خواهد یافت و در هزاره هفتم نابود خواهد شد. این هزاره‌ها با تعداد روزهای آفرینش تناسب دارد.

نخستین دو هزاره را «بایر» (به عبری: تُهو) می‌دانستند؛ زیرا هیچ وحی‌ای در آن نبود.

دو هزاره دوم، دوران شریعت (تورا) یا وحی بود.

دو هزاره سوم را روزگاری می‌دانستند که آمدن مسیحا در آن انتظار می‌رود (یوموت هَماشیَح).

در سنت یهودی مسئولیت بسیاری از این اندیشه‌ها را بر دوش الیاس نبی می‌گذارند؛ زیرا معتقدند که بیشتر مکاشفات ربانیون در این مسئله نتیجه الهامات و آموزه‌های او است. (۲)

تأثیر این آموزه در دنیای معاصر چنان است که در اندیشه یهودیت کلاسیک، جهت و حرکت تاریخ تماماً در تورات پیش‌بینی شده و مراحل عمده تحولات آن در این کتاب مورد اشاره قرار گرفته است. در نظر یکی از نویسندگان یهودی قرن سیزدهم، تورات «تاریخ پیش نوشته بشریت» است؛ وی مفهوم شش روز خلقت در سفر پیدایش را با هزاره‌های شش‌گانه جهان برابر می‌داند. در آغاز سفر پیدایش آمده که در ششمین روز، حیوانات و سپس انسان آفریده شد. از نظر وی، «حیوانات» یعنی ملت‌هایی که بر یهود تسلط دارند و مراد از «انسان» همان مسیحایی است که به صورت خدا آفریده شده و در هزاره ششم ظهور خواهد کرد! «سبّت» (روز هفتم) هزاره هفتم را نشان می‌دهد که در آن زندگی آینده آغاز خواهد شد. (۳)

از ویژگی‌های زندگی مورد اشاره، صلح و امنیت و آرامش برای «فرزندان خدا» (= بنی‌اسرائیل) و انتقام از دشمنان آنها خواهد بود! خداوند بر صهیون مستقر خواهد شد و صلح جهانی بر زمین حکومت خواهد کرد. (۴) این معانی به نوبه خوددر دنیای معاصر زمینه شکل‌گیری افکار و باورهایی را فراهم آورده است که می‌توان از آن به عنوان «اسطوره اورشلیم و صهیون» یاد کرده و امروزه در قالب موتور محرکه دولت صهیونیستی و اعمال و سیاست‌های خشن آن در آمده است.

اما اندیشه هزاره‌گرایی در مسیحیت کهن و جدید نیز خود را نمایانده است. در مکاشفه یوحنا که اختصاصاً به جنبه‌های آتی و حوادث در پیش روی عالم پرداخته، سخن از «حکومت هزار ساله مسیح» رفته که حیات دائم و جاویدان و عدم زوال از خصوصیات آن است. از منظر عهد جدید، تنها برخی از انسان‌ها قادر به درک سلطنت هزار ساله مسیح می‌شوند و در این صورت همراه با مسیح، هزار سال به زندگی خود ادامه می‌دهند؛ کسانی که سلطنت هزار ساله مسیح را درک می‌کنند:

… و با مسیح هزار سال سلطنت کردند، و سایر مردگان زنده نشدند تا هزار سال به اتمام رسید، این است قیامت اول. (5)

چنین کسانی هرگز نخواهند مرد و طعم مرگ را نخواهد چشید:

خوشحال و مقدس است کسی که از قیامت اول قسمتی دارد. بر اینها موت ثانی تسلط نداری، بلکه کاهنان خدا و مسیح خواهند بود و هزار سال با او سلطنت خواهند کرد… . (6)

پی‌نوشت‌ها:
1. Millennium
۲. انتظار مسیحا در آیین یهود، صص ۷۰-۷۱.
۳. همان، ص ۱۰۷.
۴. همان، ص ۴۷.
۵. مکاشفه، ۴/۲۰-۶.
۶. همان، آیه ۷.
منبع: حسین کلباسی اشتری (۱۳۸۸)، هزاره‌گرایی در سنت مسیحی، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.

تنها با یک کلیک به کانال تلگرام اندیشکده مطالعات یهود بپیوندیم: